Инновациялар Сапа Тәжірибе
  • Басып шығару
  • сайт картасы
  • Ағылшын нұсқа
+7 (495) 777-77-34
жасыру

Оттегі

Оттегі

Оттегі — түссіз, иіске ие емес газ. Ол суда нашар ериді және ауадан аздап ауыр. −183 °С дейін салқындату кезінде оттегі тығыздығы су тығыздығынан асатын мөлдір көгілдір сұйықтыққа айналады. Оттегі инертті газдан өзге барлық элементтермен реакцияға түседі және оксидтер деп аталатын жалғасулар класын жасайды.

Оттегі — типтік тотықтандырғыш, ауада 30%-ға дейін және жоғары бұл газдың шоғырлануы асқан жағдайда мұндай атмосферада барлық дерлік заттардың өте қарқынды жануы орын алады. Оттегіде әртүрлі металдар, металл емесетер, және мысалы, көміртегі, күкірт, магний, темір күкірт сутегісі секілді күрделі заттар жанады.

Құрылғыға сұрау салу Құрылғыға сұрау салу Құрылғыға сұрау салу
Оттегі

Ашылу тарихы

Кислород / Oxygenium (Oxygen)(O), 8
Қарапайым заттың сыртқы түрі
Түссіз, дәмсіз және иіссіз газ көгілдір сұйықтық (төмен тем­пе­рату­ралар­да)
Атом қасиеттері
Аты, белгісі, нөмірі Оттегі/Oxygenium (Oxygen), O, 8
Атом салмағы (моляр салмағы) 15,9994 а. е. м. (г/моль)
Электрон сырт пішіні [He] 2s2 2p4
Атом радиусы 60 (48) пм
Химиялық қасиеттері
Ковалент радиусы 73 пм
Ион радиусы 132 (−2e) пм
Электр терістілігі 3,44 (Полинг бағаны )
Электродты әлеуеті 0
Тотығу-деңгейі −2, −1, 0, +1, +2, −½
Иондалу қуаты (бірінші электрон) 1313,1 (13,61) кДж/моль (эВ)
Қарапайым зат тер­мо­дина­мика­лық қасиеттері
Тығыздығы (н. у.) 0,00142897 г./см3
Еру температурасы 54,8 K
Қайнау температурасы 90,19 K
Еру жылуы 0,444 кДж/моль
Булынау жылуы 3,4099 кДж/моль кДж/моль
Молярлық жылу сыйымдылығы 29,4 Дж/(K·моль)
Молярлы көлемі 14,0 см3/моль
Қарапайым зат кристалл торы
Тор құрылымы моноклинді
Тор шамалары a=5,403 b=3,429 c=5,086 β=135,53 Å
Дебай температурасы 155 K
Өзге сипаттамалары
Жылу өткізгіштігі (300 K) 0,027 Вт/(м·К)

Ресми түрде оттегі, ағылшын химигі Джозеф Пристлимен 1774 жылдың 1 тамызында саңылаусыз жабық ыдыста сынап оксидін салу арқылы ашылған болатын (Пристли бұл жалғасуға қуатты линза көмегімен күн сәулелерін бағыттаған болатын).

2HgO (t) → 2Hg + O2

Алайда Пристли ең алғашында жаңа қарапайым затты ашқандығын түсінбеді, ол ауаның құрамдас бөлшектерінің бірін бөліп көрсеттім деп есептеді (және бұл газды «деф­ло­гис­та­ци­яланған ауа» деп атады). Өзінің жаңалығы туралы Пристли көрнекі француз химигі Антуан Лавуазьеге жеткізді. 1775 жылы А. Лавуазье оттегінің ауаның құрамдас бір бөлігі болып табылатындығын, қышқыл және көптеген заттардың бар екендігін орнатты.

Осыдан бірнеше жыл бұрын (1771 жылы) оттегіні швед химигі Карл Шееле алған болатын. Ол күкірт қышқылы бар селитраны тесіп және алынған азот оксидін жая бастаған болатын. Шееле бұл газды «отты ауа» деп атады және өз жаңалығын 1777 жылы кітапқа басып шығарды (кітаптың Пристли өз жаңалығын жариялағаннан кейін басылып шыққандықтан Пристли оттегі алғашқы ашушысы болып табылады). Шееле сонымен бірге өз тәжірибесі туралы Лавуазьеге хабарлаған болатын.

Оттегі ашылуына әсер еткен маңызды кезең сынап тотығуы және оның кейіннен оксидтерге жайылуы бойынга жұмыстарын басып шығарған француз химигі Петр Байен болды.

Соңында, Пристли және Шееледен алынған, ақпараттарды қолдана отырып алынған газ табиғатына соңғы нүктені А. Лавуазье қойды. Оның жұмысы орасан зор маңыздылыққа ие болды, себебі осы жұмыс арқасында сол уақытта химия дамуын тежеп отырған флогистон теориясы теріске шығарылды. Лавуазье әртүрлі заттарды жандыру бойынша тәжірибе жүргізді және жанған элементтер салмағы бойынша нәтижелерді басып шығара отырып флогистон теориясын теріске шығарды. Күйе салмағы элементтің бастапқы салмағынан асып кетеді, бұл Лавуазьеге жану кезінде химиялық реакция (тотығу) жүретіндігіне, осыған байланысты соңғы зат салмағы ұлғаятындығына көз жеткізді, осылайша флогистон теориясын теріске шығарды.

Осылайша, оттегінің ашылу мәртебесін Пристли, Шееле және Лавуазье өзара бөліп алады.

Негізгі қолданылуы

Газ дәнекерлеуі, металл кесу және дәнекерлеу

Дәнекерлеу, металл кесу және дәнекерлеу секілді газ жалын жұмыстары — оттегі қолданудың ең маңызды және талап етілетін қолдануларының бірі.

Металлургиялық өнеркәсіп

Өндіріс тиімділігін барынша жоғарылатуға мүмкіндік беретін қара және түсті металлдар өндірісіндегі жану тем­пе­рату­расы­ның ұлғаюы. Көмірқышқыл газы жасалуы бар оттегімен көміртегіні байланыстыру.

Химиялық және мұнай химиялық өнеркәсібі

Азот қышқылын, этиленоксиді, пропиленоксиді, винилхлориді және өзге химиялық жалғасуларды алу мақсатында соңғы реагенттерді тотықтандыру.

Мұнай газ өнеркәсібі

Құдықтардан алынатын мүнай газ, ағымдарын жақсарту және жабысқақтығын ұлғайту. Мұнай крекингі бойынша зауыт өнімділігін ұлғайту, жоғары құрамдас бөліктерді тиімді қайта өңдеу, МӨЗдегі күкірт қалдықтарын азайту.

Балықтар, асшаяндары, шаяндар, мидияларды өсіру

Ерітілген оттегімен суды байыту жас балықтардың шығуына және тіршілік ету ұмтылушылықтарын ұлғаюына, сонымен бірге инкубация мерзімін барынша қысқартады.

Шыны өнеркәсібі

Өндіріс өнімділігін арттыратын жану үрдісін жақсарту және пештердегі температураны жоғарылату.

Қалдықтарды кәдеге жарату

Пеш үлкен үнемділігі мен өнімділігін қамтамасыз ететін қоқыс жандыратын пештердегі жалын температурасын ұлғайту

Қоғамдық оферта емес
Яндекс.Метрика